Hợp đồng lao động là cơ sở pháp lý quan trọng nhất bảo vệ quyền lợi cả người lao động và người sử dụng lao động. Hiểu rõ các loại hợp đồng và quy định bắt buộc giúp bạn tránh được nhiều rủi ro.
Các loại hợp đồng lao động
Theo Bộ luật Lao động 2019, có 2 loại hợp đồng lao động chính:
1. Hợp đồng lao động không xác định thời hạn
Là hợp đồng mà hai bên không xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực. Đây là loại hợp đồng phổ biến và đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho người lao động.
2. Hợp đồng lao động xác định thời hạn
Là hợp đồng mà hai bên xác định thời hạn cụ thể không quá 36 tháng. Sau khi hợp đồng xác định thời hạn hết hạn, nếu người lao động tiếp tục làm việc thì:
- Trong vòng 30 ngày phải ký hợp đồng mới
- Hợp đồng mới chỉ được ký xác định thời hạn 1 lần nữa
- Sau đó nếu tiếp tục thì phải ký hợp đồng không xác định thời hạn
Hình thức hợp đồng
Hợp đồng lao động có thể được giao kết bằng:
- Văn bản giấy: bản gốc, có chữ ký 2 bên
- Văn bản điện tử: có giá trị pháp lý tương đương, phải ký số
- Lời nói: chỉ áp dụng cho công việc dưới 1 tháng (trừ một số trường hợp đặc biệt)
Nội dung bắt buộc của hợp đồng
Theo Điều 21 Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động phải có các nội dung sau:
- Thông tin của người sử dụng lao động và người lao động
- Công việc và địa điểm làm việc
- Thời hạn hợp đồng
- Mức lương, hình thức trả lương, thời hạn trả lương, phụ cấp
- Chế độ nâng bậc, nâng lương
- Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi
- Trang bị bảo hộ lao động
- Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp
- Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề
Thử việc
Người sử dụng lao động và người lao động có thể thoả thuận về thử việc:
- Không quá 180 ngày với công việc của người quản lý doanh nghiệp
- Không quá 60 ngày với công việc đòi hỏi trình độ cao đẳng trở lên
- Không quá 30 ngày với công việc đòi hỏi trình độ trung cấp
- Không quá 6 ngày với công việc khác
Tiền lương thử việc không được thấp hơn 85% mức lương của công việc đó.
Chấm dứt hợp đồng lao động
Người lao động có quyền đơn phương chấm dứt
Người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng nhưng phải báo trước:
- 45 ngày nếu hợp đồng không xác định thời hạn
- 30 ngày nếu hợp đồng xác định thời hạn từ 12 - 36 tháng
- 3 ngày làm việc nếu hợp đồng xác định thời hạn dưới 12 tháng
Trường hợp được nghỉ ngay không cần báo trước
Trong một số trường hợp đặc biệt, người lao động có thể nghỉ ngay:
- Bị ngược đãi, đánh đập, lăng nhục
- Bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc
- Lao động nữ mang thai phải nghỉ theo chỉ định của bác sĩ
- Đủ tuổi nghỉ hưu
- Không được trả lương đúng hạn, đủ số
Quyền lợi khi chấm dứt hợp đồng
Khi chấm dứt hợp đồng, người lao động được:
- Thanh toán đầy đủ tiền lương, phụ cấp còn nợ
- Trợ cấp thôi việc (mỗi năm làm việc = 1/2 tháng lương)
- Trợ cấp mất việc làm (nếu thuộc trường hợp)
- Trợ cấp thất nghiệp từ BHXH (nếu đóng BHTN ≥ 12 tháng)
- Sổ BHXH
- Các giấy tờ khác
Lưu ý cho người lao động
- Luôn đọc kỹ hợp đồng trước khi ký, đặc biệt là điều khoản về lương, thời gian, công việc
- Yêu cầu được giữ 1 bản hợp đồng gốc
- Lưu giữ phiếu lương, hồ sơ BHXH cẩn thận
- Nếu có tranh chấp, có thể khiếu nại lên Phòng Lao động - TBXH cấp huyện hoặc khởi kiện ra Toà án nhân dân
Quy định lao động phức tạp và mỗi trường hợp có yếu tố riêng. Vui lòng liên hệ luật sư khi có tranh chấp để được tư vấn cụ thể.